Το έργο Secret Doctrine Commentary (Ερμηνευτικά Σχόλια στην «Μυστική Δοξασία») που τιτλοφορήθηκε αρχικά ως Transactions of the Blavatsky Lodge (Πρακτικά της Στοάς Μπλαβάτσκυ), ήταν αρχικά τυπωμένο σε δύο μέρη, το πρώτο μέρος εκδιδόμενο το 1890 και το δεύτερο το 1891.

Αυτή η έκδοση είναι ένα πιστό αντίγραφο εκείνων των πρώτων εκτυπώσεων, με ελάχιστες διορθώσεις. Η Μυστική Δοξασία είναι βασισμένη επάνω στις αρχαϊκές stanzas του «Book of Dzyan» και αυτές είναι πολύ δυσνόητες για τους περισσότερους από τους μαθητές της Εσωτερικής Φιλοσοφίας. Έτσι τα μέλη της Στοάς Μπλαβάτσκυ της Θεοσοφικής Εταιρίας συμφώνησαν να αφιερώσουν τις συζητήσεις τους, των εβδομαδιαίων συναντήσεων, σε κάθε stanza και σε διάφορα άλλα μεταφυσικά ζητήματα.

Τις ερωτήσεις τις απηύθυναν τα μέλη τα οποία, στο μεγαλύτερο μέρος τις στήριζαν στα σύγχρονά τους επιστημονικά πεδία. Οι απαντήσεις σε όλες τις περιπτώσεις είναι βασισμένες στις στενογραφικές σημειώσεις, και είναι εκείνες της Εσωτερικής Φιλοσοφίας, όπως δίνονται από την ίδια την Ε.Π.Μπλαβάτσκυ.

STANZA I.

Sloka (1). Η ΑΙΩΝΙΑ ΚΑΡΑΝΑ, ΤΥΛΙΓΜΕΝΗ ΣΤΑ ΠΑΝΤΟΤΙΝΑ ΑΟΡΑΤΑ ΠΕΠΛΑ ΤΗΣ, ΚΟΙΜΟΤΑΝ ΠΑΛΙ ΓΙΑ ΕΠΤΑ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΕΣ.

Ερ.: Ο Χώρος, στο παραπάνω απόσπασμα, εξηγείται στο Προοίμιο της Μ.Δ. (παράγραφοι 8 και 9) ως:

«... η Απόλυτη Μονάδα δεν μπορεί να περάσει στην απειροσύνη γιατί η απειροσύνη προϋποθέτει την απεριόριστη έκταση κάποιου, και την διάρκεια αυτού του «κάτι». Ενώ το ένα Όλο, όπως ο Χώρος - που είναι μόνο η νοητική και φυσική αντιστοιχία του πάνω σ’ αυτή τη Γη, ή στο δικό μας πεδίο ύπαρξης - δεν γίνεται ούτε αντικείμενο ούτε υποκείμενο της αντίληψης. Αν υποθέσει κανείς ότι το Αιώνιο Άπειρο Όλο, η Πανταχού Παρούσα Μονάδα, αντί να υπάρχει στην Αιωνιότητα, γίνεται - μέσω περιοδικών εκδηλώσεων - ένα πολλαπλό Σύμπαν ή μια πολλαπλή προσωπικότητα, τότε αυτή η Μονάδα θα έπαυε να είναι μια. Η ιδέα του Λοκ ότι, ο «καθαρός Χώρος δεν είναι ικανός ούτε για αντίσταση ούτε για Κίνηση», είναι λαθεμένη. Ο Χώρος δεν είναι ούτε ένα «απεριόριστο κενό» ούτε μια «εξαρτημένη πληρότητα», αλλά και τα δύο. Στο πεδίο της απόλυτης αφηρημένης έννοιας είναι η πάντα À άγνωστη Θεότητα, που είναι κενή μόνο για τον πεπερασμένο νου. Ενώ στο πεδίο της μαγιαβικής αντίληψης είναι το Πλήρωμα, το απόλυτο Δοχείο όλων όσων υπάρχουν, εκδηλωμένων ή ανεκδήλωτων: είναι, επομένως, το ΑΠΟΛΥΤΟ ΟΛΟ. Δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη φράση του Χριστιανού Αποστόλου, «Εκείνος στον οποίο ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε» και σε κείνη του Ινδουιστή Ρίσι, «Το σύμπαν ζει μέσα του προβάλλει απ’ αυτόν και θα επιστρέψει στον Μπράχμα»: γιατί το Μπράχμα (ουδέτερο), το ανεκδήλωτο, είναι εκείνο το «εν κρύπτω» Σύμπαν και ο Μπράχμα, ο εκδηλωμένος, είναι ο Λόγος, που έγινε αρσενικό-θηλυκό στα συμβολικά ορθόδοξα δόγματα. Ο Θεός του μυημένου Αποστόλου και του Ρίσι είναι τόσο ο Αόρατος όσο και ο Ορατός ΧΩΡΟΣ, και στον εσωτερικό συμβολισμό ο Χώρος ονομάζεται «ο αιώνιος Πατέρας-Μητέρα με τα εφτά περιβλήματα». Αποτελείται, από την αδιαφοροποίητη μέχρι τη διαφοροποιημένη επιφάνειά του, από εφτά στρώματα.

«Τι είναι αυτό που υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει, είτε υπάρχει Σύμπαν είτε όχι, είτε υπάρχουν θεοί, είτε δεν υπάρχει κανείς;» ρωτάει η εσωτερική σενζαρική Κατήχηση. Και η απάντηση που δίνεται είναι: ο ΧΩΡΟΣ.

Ερ.: Αλλά γιατί ο Αιώνιος Γονέας, ο Χώρος, περιγράφεται ως θηλυκός;

Απ.: Αυτό δεν ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις. Στο παραπάνω απόσπασμα ο Χώρος αποκαλείται «ο Αιώνιος Πατέρας-Μητέρα». Αλλά όταν αναφέρεται έτσι, ο λόγος είναι ότι αν και είναι αδύνατο να προσδιορίσεις το Παραμπράχμα, εν τούτοις μόλις μιλάμε γι’ αυτό το πρώτο Κάτι, το οποίο μπορεί να κατανοηθεί, πρέπει να θεωρηθεί ως θηλυκή αρχή. Σε όλες τις κοσμογονίες η πρώτη διαφοροποίηση θεωρήθηκε θηλυκή. Είναι η Μουλαπρακρίτι η οποία κρύβει ή καλύπτει το Παραμπράχμα, η Σεφιρά, το φως, όπου πηγάζει πρώτο από το Aιν Σοφ και στον Ησίοδο είναι η Γαία η οποία πηγάζει από το Χάος και προηγείται του Έρωτα. (Θεογονία IV, 201-246). Αυτό επαναλαμβάνεται σε όλες τις διαδοχικές και μικρότερες υλικές δημιουργίες, όπως μαρτυριέται με την Εύα, δημιουργημένη από το πλευρό του Αδάμ κ.ο.κ. Αυτή είναι η θεότητα και οι θεότητες που έρχονται πρώτα. Η πρώτη πηγή γίνεται η αγνή Μητέρα από την οποία προέρχονται όλοι οι θεοί, ή οι ανθρωπομορφοποιημένες δημιουργικές δυνάμεις. Εμείς πρέπει να uιοθετήσουμε το αρσενικό ή το θηλυκό γένος, γιατί δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το ουδέτερο γένος. Από ΑΥΤΟ μιλώντας απόλυτα, τίποτε δεν μπορεί να προέρθει ούτε ακτινοβολία ούτε και πηγή.

Ερ.: Είναι αυτή η πρώτη απόρροια ταυτόσημη με την Αιγυπτιακή θεά Νίηθ;

Απ.: Στην πραγματικότητα αυτή είναι πάνω από την Νίηθ, αλλά κατά μία έννοια ή μια, κατά προσέγγιση, άποψη αυτή είναι η Νίηθ.

Ερ.: Τότε, ΑΥΤΟ το ίδιο δεν είναι «ο αιώνιος Πατέρας-Μητέρα με τα Επτά Πέπλα»;

Απ.: Σίγουρα όχι. ΑΥΤΟ είναι, στην Ινδουιστική φιλοσοφία, το Παραμπράχμα, το οποίο είναι υπεράνω του Μπράχμα, ή, όπως αποκαλείται τώρα στην Ευρώπη, το «Άγνωστο». Ο χώρος για τον οποίο μιλάμε είναι η θηλυκή όψη του Μπράχμα, του αρσενικού. Στο πρώτο «σκίρτημα» της διαφοροποίησης, το Υποκείμενο συνεχίζει να πηγάζει, ή πέφτει, σαν σκιά στο Αντικείμενο, και γίνεται, αυτό που εμείς ονομάζουμε, η Μητέρα Θεά από την οποία απορρέει ο Λόγος, ο Ήλιος και ο Πατέρας Θεός την ίδια στιγμή, και οι δύο εκδηλωμένοι, ένας εν Δυνάμει και ο άλλος εν Δράσει. Αλλά ο προηγούμενος δεν πρέπει να συγχέεται με τον εκδηλωμένο Λόγο, ο οποίος καλείται και ο Γιος» σε όλες τις κοσμογονίες.

Ερ.: Είναι η πρώτη διαφοροποίηση, από το απόλυτο ΑΥΤΟ, πάντα θηλυκή;

Απ.: Μόνο ως σχήμα λόγου. Για την ακρίβεια, στην φιλοσοφία, είναι άφυλο, αλλά η θηλυκή όψη είναι η πρώτη που γίνεται αντιληπτή στην ανθρώπινη κατανόηση, η επακόλουθή της υλοποίηση σε κάθε φιλοσοφία βασίζεται στην βαθμό της πνευματικότητας της φυλής ή του έθνους μέσα στο οποίο δημιουργήθηκε το σύστημα. Για παράδειγμα: στην Καμπάλα του Ταλμουδισμού ΑΥΤΟ ονομάζεται ΑΙΝ-ΣΟΦ, το χωρίς τέλος, το απεριόριστο, το άπειρο ( πάντα χαρακτηριστικό του Όντος η ΑΡΝΗΣΗ), η οποία απόλυτη Αρχή ακόμη αναφέρεται ως Αυτός!!. Από αυτόν, τον αρνητικό απεριόριστο Κύκλο του Άπειρου Φωτός, πηγάζει η πρώτη Σεφιρά, το Στέμμα, το οποίο οι Ταλμουδιστές αποκαλούν «Τοράχ», ο νόμος, εξηγώντας ότι αυτή είναι η σύζυγος του Aιν-Σοφ.

Ερ.: Αυτό είναι το ίδιο στην Ινδική Φιλοσοφία;

Απ.: Ακριβώς το αντίθετο. Διότι αν στραφούμε στις Ινδικές κοσμογονίες, βρίσκουμε ότι το Παραμπράχμα ούτε αναφέρεται μέσα σε αυτές, αλλά μόνο η Μουλαπρακρίτι. Η δεύτερη είναι, ας πούμε, η εσωτερική επένδυση ή η όψη του Παραμπράχμα στο ορατό σύμπαν. Μουλαπρακρίτι σημαίνει η Αρχή της Φύσης ή της Ύλης. Αλλά το Παραμπράχμα δεν μπορεί να αποκαλείται «Αρχή» διότι είναι η απόλυτη Αιτία χωρίς Αιτία των πάντων. Συνεπώς, πρέπει να ξεκινήσουμε με την Μουλαπρακρίτι, ή το πέπλο αυτού του αγνώστου. Εδώ ξαναβλέπουμε ότι πρώτη είναι η Θεά Μητέρα, η αντανάκλαση, ή η υποκειμενική αρχή, στο πρώτο επίπεδο της Ουσίας. Μετά ακολουθεί, εξερχόμενος από την Θεά Μητέρα, ή μάλλον διαμένοντας μέσα σε αυτήν, ο ανεκδήλωτος Λόγος, αυτός ο οποίος είναι, ταυτόχρονα, μαζί Γιος και Σύζυγος της, ονομαζόμενος ο «Κρυφός Πατέρας». Από αυτούς προέρχεται ο πρώτο-εκδηλωμένος Λόγος, ή Πνεύμα, και ο Γιος από την ουσία του οποίου απορρέουν οι Επτά Λόγοι, των οποίων η σύνθεση, αντιλαμβανόμενοι τους Λόγους ως μια συλλογική Δύναμη, γίνεται ο Αρχιτέκτονας του Ορατού Σύμπαντος. Αυτοί είναι οι Ελοίμ των Ιουδαίων.

Ερ.: Αυτή η όψη του χώρου, η της άγνωστης Θεότητας, που αποκαλείται στις Βέντα «ΕΚΕΙΝΟ» το οποίο αναφέρεται πολύ, εδώ αποκαλείται ο «Αιώνιος Γονέας»;

Απ.: Αυτό είναι η Βενταντική Μουλαπρακρίτι, και ο Σβαμπχαβάτ του Βουδισμού, η εκείνο το ανδρόγυνο κάτι για το οποίο έχουμε μιλήσει, το οποίο είναι μαζί διακριτό και αδιάκριτο. Μέσα στην πρώτη του αρχή αυτό είναι μια καθαρή αφηρημένη έννοια, η οποία γίνεται διακριτή μόνο όταν μεταμορφώνεται, στην πορεία του χρόνου, μέσα στην Πρακρίτι. Αν συγκριθεί με τις ανθρώπινες αρχές αυτό αντιστοιχεί στο Μπούντχι, ενώ το Άτμα θα αντιστοιχούσε στο Παραμπράχμα, το Μάνας στο Μαχάτ κ.ο.κ.

Ερ.: Τι είναι, τότε, τα επτά στρώματα του Χώρου για τα οποία διαβάσαμε στο Προοίμιο σχετικά με τον «Πατέρα-Μητέρα με τα επτά περιβλήματα»;

Απ.: Ο Πλάτωνας και ο Ερμής ο Τρισμέγιστος θα το είχαν θεωρήσει ως την Θεία Σκέψη, και ο Αριστοτέλης θα είχε δει αυτήν την «Μητέρα-Πατέρας» ως «στέρηση» της ύλης. Αυτό είναι που θα γίνει τα επτά επίπεδα της ύπαρξης αρχίζοντας από το πνευματικό και περνώντας από το ψυχικό προς το φυσικό επίπεδο. Τα επτά επίπεδα της σκέψης ή οι επτά καταστάσεις της συνείδησης αντιστοιχούν σε αυτά τα επίπεδα.

Ερ.: Οι θεϊκές ιδέες μέσα στον Θεϊκό Νου; Μα ο Θεϊκός Νους δεν υπάρχει ακόμη.

Απ.: Ο Θεϊκός Νους υπάρχει και πρέπει να υπάρχει, πριν λάβει μέρος η διαφοροποίηση. Αυτή είναι η θεϊκή Ιδεοπλασία, η οποία είναι αιώνια στην Δυνατότητά της και περιοδική στην Δράση της, όταν γίνεται Μαχάτ, Άνιμα Μούντι ή Παγκόσμια Ψυχή. Αλλά θυμηθείτε ότι, όπως και να την ονομάζετε , κάθε μία από αυτές τις αρχές έχει τις πιο μεταφυσικές της, τις πιο υλικές, και επίσης ενδιάμεσες όψεις.

Ερ.: Ποιο είναι το νόημα της έκφρασης «Παντοτινά αόρατα πέπλα»;

Απ.: Είναι φυσικά, όπως κάθε αλληγορία στην Ανατολική φιλοσοφία, μια μεταφορική έκφραση. Ίσως μπορεί να είναι η υποθετική Πρωθύλη την οποία αναζητά ο καθηγητής Crooks, αλλά την οποία φυσικά δεν μπορεί να βρει πάνω σε αυτή την γη ή αυτό το επίπεδο. Αυτή είναι η μη-διαφοροποιημένη ουσία ή πνευματική ύλη.

Ερ.: Αυτό είναι που αποκαλούμε «Λάγια»;

Απ.: Τα «Πέπλα» όπως και όλα είναι στην κατάσταση Λάγια, το σημείο από το οποίο, ή στο οποίο, η αρχέτυπη ουσία ξεκινά να διαφοροποιείται και έτσι να δίνει γέννηση στο σύμπαν κι όλα όσα βρίσκονται μέσα σ’ αυτό.

000

Ερ.: Ονομάζονται έτσι, τα «αόρατα πέπλα», επειδή δεν είναι αντικειμενικά σε κάθε μία διαφοροποίηση της συνειδητότητας ;

Απ.: Ας πούμε μάλλον, αόρατα στην πεπερασμένη συνειδητότητα, αν η συνειδητότητα ήταν δυνατή σε αυτήν την κατάσταση της εξέλιξης. Ακόμα και για τον Λόγο, η Μουλαπρακρίτι είναι ένα παραπέτασμα, τα Πέπλα μέσα στα οποία το Απόλυτο είναι περιτυλιγμένο. Ακόμη κι ο Λόγος δεν μπορεί να διακρίνει το Απόλυτο, λένε οι Βενταντιστές (Vide, Τέσσερις διαλέξεις του Σούμπα Ρόου, Σημειώσεις στην Μπχάγκαβαντ Γκιτά).

Ερ.: Είναι η Μουλαπρακρίτι η σωστή έκφραση για να χρησιμοποιήσουμε;

Απ.: Η Μουλαπρακρίτι των Βενταντιστών είναι η Άντιτι των Βέντα. Η φιλοσοφία της Βεντάντα σημαίνει κυριολεκτικά «το τέλος ή Σύνθεση όλης της γνώσης». Τώρα υπάρχουν έξι σχολές της Ινδικής φιλοσοφίας, οι οποίες όμως, θα βρεθούν σε τελική ανάλυση, να συμφωνούν τέλεια κατ’ ουσία. Βασικά είναι ιδεαλιστικές, αλλά υπάρχει τόσος πλούτος ονομάτων, τέτοια πληθώρα απόψεων και λεπτομέρειες, τα οποία σε κάνουν να χαθείς όπως σε μια ζούγκλα. Δηλώστε ο,τιδήποτε θέλετε από τις εσωτερικές σας προσωπικές απόψεις σε έναν Ινδό και, αν αυτός το θελήσει, μπορεί, από το δικό του ιδιαίτερο σύστημα να σας αντικρούσει ή να σας διαψεύσει. Κάθε μία από τις έξι σχολές έχει τις δικές της χαρακτηριστικές αντιλήψεις και ονοματολογίες. Έτσι ώστε , αν η ορολογία από μια σχολή δεν είναι υιοθετημένη και χρησιμοποιημένη εξονυχιστικά σε συζητήσεις, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος παρεξήγησης.

Ερ.: Τότε το ίδιο ταυτόσημο θέμα χρησιμοποιείται με εντελώς διαφορετικό νόημα από διαφορετικές φιλοσοφίες; Για παράδειγμα, το Μπούντχι έχει κάποια σημασία στον Εσωτερισμό κι ένα εντελώς διαφορετικό νόημα στην Σάμκχυα φιλοσοφία. Έτσι δεν είναι;

Απ.: Ακριβώς, κι εντελώς διαφορετικό νόημα στη Βίσνου Πουρανά, η οποία μιλάει για επτά Πρακρίτι που πηγάζουν από το Μαχάτ και αποκαλεί το Μαχάτ, Μάχα-Μπούντχι. Βασικά, ωστόσο, οι ιδέες είναι οι ίδιες μολονότι οι όροι διαφέρουν σε κάθε σχολή και το ακριβές νόημα είναι χαμένο στον λαβύρινθο των προσωποποιήσεων. Θα ήταν καλύτερο, αν ήταν δυνατόν, να επινοήσουμε για τον εαυτό μας μια νέα ονοματολογία. Λόγω της φτώχειας, όμως των Ευρωπαϊκών γλωσσών, ειδικά της Αγγλικής, σε φιλοσοφικούς όρους , το εγχείρημα αυτό θα ήταν κάπως δύσκολο.

Ερ.: Δεν θα μπορούσε ο όρος «Πρωθύλη» να χρησιμοποιηθεί για να παρουσιάσει την κατάσταση Λάγια ;

Απ.: Βεβαίως όχι, η Πρωθύλη του Καθηγητή Crooks, πιθανώς να χρησιμοποιηθεί για να δηλώσει την ομοιογενή ύλη στο υλικότερο επίπεδο των πάντων, δεδομένου ότι η ουσία που συμβολίζεται με τα «Πέπλα» του «Αιώνιου Γονέα» είναι στο έβδομο επίπεδο της ύλης , μετρώντας από κάτω προς τα πάνω, ή μάλλον από έξω προς τα μέσα. Αυτή δεν μπορεί να ανακαλυφθεί στο χαμηλότερο, ή μάλλον στο πιο εξωτερικό και υλικό επίπεδο.

Ερ.: Υπάρχει, τότε, σε κάθε επίπεδο από τα επτά, ύλη σχετικά ομοιογενής για κάθε επίπεδο;

Απ.: Αυτό ισχύει, αλλά κάθε ύλη είναι ομοιογενής μόνο για αυτούς που βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο αντίληψης. Έτσι ώστε αν η Πρωθύλη της σύγχρονης επιστήμης κάποτε ανακαλυπτόταν, θα ήταν ομοιογενής μόνο για εμάς. Η πλάνη θα διαρκέσει για καιρό, ίσως μέχρι την έκτη φυλή, διότι η ανθρωπότητα πάντοτε αλλάζει, ψυχικά και διανοητικά, και μας αφήνει να ελπίζουμε πνευματικά επίσης, τελειοποιώντας τον εαυτό της όλο και περισσότερο σε κάθε φυλή και υποφυλή.

Ερ.: Δεν θα ήταν μεγάλο λάθος να χρησιμοποιήσουμε οποιοδήποτε όρο ο οποίος έχει ήδη χρησιμοποιηθεί από τους επιστήμονες με μια άλλη σημασία; Το Πρωτόπλασμα είχε κάποτε σχεδόν την ίδια έννοια όπως η Πρωθύλη, αλλά η σημασία του τώρα έχει περιοριστεί.

Απ.: Αυτό θα ήταν κάτι παραπάνω από βέβαιο. Η Ύλη των Ελλήνων, όμως, πολύ περισσότερο δεν θα ταίριαζε στην ύλη αυτού του πεδίου γιατί την είχαν υιοθετήσει από την Χαλδαϊκή κοσμογονία, όπου χρησιμοποιούνταν με μια υψηλή μεταφυσική έννοια.

Ερ.: Αλλά η λέξη Ύλη χρησιμοποιείται τώρα από τους υλιστές για να εκφράσουν κατά προσέγγιση την ίδια ιδέα σύμφωνα με αυτή που χρησιμοποιούμε για τον όρο Μουλαπρακρίτι.

Απ.: Θα μπορούσε να είναι έτσι, αλλά ο Δρ. Lewins και η γενναία μισή ντουζίνα από τους Υλό-Ιδεαλιστές πολύ λίγο θα συμφωνούσαν με αυτήν την γνώμη, γιατί στο σύστημά τους η μεταφυσική σημασία είναι εντελώς περιφρονημένη και άγνωστη στο τρόπο που βλέπουν τα πράγματα.

Ερ.: Τότε ίσως, μετά από όλα αυτά, η Λάγια είναι ο καλύτερος όρος για να χρησιμοποιήσουμε;

Απ.: Όχι και τόσο, γιατί Λάγια δεν σημαίνει κάτι ιδιαίτερο ή κάποιο επίπεδο ή κάτι άλλο, αλλά δηλώνει μια κατάσταση ή μια συνθήκη. Είναι ένας σανσκριτικός όρος που μεταβιβάζει την ιδέα από κάτι σε μια αδιαφοροποίητη και σταθερή κατάσταση, ένα μηδενικό σημείο στο οποίο η διαφοροποίηση τερματίζεται.

Ερ.: Η πρώτη διαφοροποίηση θα παρουσίαζε την ύλη στο έβδομό της επίπεδο. Δεν μπορούμε, άρα, εμείς να υποθέσουμε ότι η Πρωθύλη του Καθηγητή Crooks είναι επίσης η ύλη στο έβδομό της επίπεδο;

Απ.: Η ιδεώδης Πρωθύλη του Καθηγητή Crooks είναι ύλη σε αυτήν την κατάσταση την οποία αυτός αποκαλεί «το σημείο-μηδέν».

Ερ.: Με άλλα λόγια, το σημείο Λάγια αυτού του επιπέδου;

Απ.: Δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο κατά πόσο ο Καθηγητής Crooks κατέχει άλλα επίπεδα ή παραδέχεται την ύπαρξή τους. Το αντικείμενο της εργασίας του είναι το πρωθυλικό άτομο, το οποίο ως τώρα δεν έχει δει κανείς, είναι απλά μια νέα υπόθεση εργασίας της Επιστήμης. Γιατί τι στην πραγματικότητα είναι το άτομο;

Ερ.: Είναι ένας βολικός ορισμός για το τί θα υποθέταμε ότι είναι, ή μάλλον ένας βολικός όρος για να διαιρέσουμε, το μόριο.

Απ.: Αλλά σίγουρα αυτοί πρέπει να έχουν φτάσει αυτή την στιγμή στο συμπέρασμα ότι το άτομο δεν είναι πια ένας βολικός όρος παρά τα υποτιθέμενα εβδομήντα άτακτα στοιχεία. Έχει γίνει συνήθεια να περιγελούν τα τέσσερα ή πέντε στοιχεία των αρχαίων, αλλά τώρα ο Καθηγητής Crooks έχει φτάσει στο συμπέρασμα, μιλώντας με ακρίβεια, ότι δεν υπάρχει, καθόλου τέτοιο πράγμα, όπως ένα χημικό στοιχείο. Στην πραγματικότητα, τόσο μακριά από την ανακάλυψη του ατόμου, δεν έχουμε φτάσει ακόμη σε ένα αδιάσπαστο απλό μόριο.

Ερ.: Αυτό θυμίζει ότι ο Dalton, ο οποίος πρώτος μίλησε για αυτό το θέμα, ονόμασε αυτήν την θεωρία «Ατομική Θεωρία».

Απ.: Έτσι είναι, αλλά όπως έχει αποδειχτεί από τον Σερ Hamilton, ο όρος χρησιμοποιήθηκε με μια λανθασμένη ερμηνεία από τις σύγχρονες σχολές της επιστήμης, οι οποίες, ενώ γελούσαν με την μεταφυσική, χρησιμοποιούν έναν καθαρά μεταφυσικό όρο στην φυσική, έτσι ώστε στην εποχή μας η «θεωρία» αρχίζει να οικειοποιείται τα προνόμια του «αξιώματος».

Ερ.: Τι είναι οι «Επτά Αιωνιότητες» και πώς μπορεί να υπάρχει τέτοια υποδιαίρεση στην Πραλάγια, όταν δεν υπάρχει κανείς να συναισθανθεί τον χρόνο;

Απ.: Ο σύγχρονος αστρονόμος γνωρίζει τις «διατάξεις του Ουρανού» όχι καλύτερα από τον αρχαίο αδερφό του. Αν ρωτηθεί κατά πόσο θα μπορούσε «να προβάλει τον Μαζαρόθ στην περίοδο του» ή αν αυτός ήταν με «αυτόν» ο οποίος «εκτεινόταν έξω στον ουρανό», θα απαντούσε θλιμμένα, ακριβώς όπως ένας μεροκαματιάρης θα έκανε, αρνητικά. Ακόμη αυτή η άγνοια τον εμποδίζει να κάνει υποθέσεις σχετικά με τις εποχές του Ήλιου, της Σελήνης και της Γης και να «υπολογίζει» γεωλογικές περιόδους για τον χρόνο όπου δεν ζούσε, με ή χωρίς συναίσθηση, πάνω στην γη. Γιατί, συνεπώς, το ίδιο προνόμιο να μην παραχωρηθεί και στους αρχαίους.

Ερ.: Αλλά γιατί να χρησιμοποιηθεί ο όρος «Επτά Αιωνιότητες»;

Απ.: Ο όρος «Επτά Αιωνιότητες» χρησιμοποιείται λόγω της αμεταβλητότητας του νόμου της αναλογίας. Όπως η Μανβαντάρα χωρίζεται σε επτά περιόδους έτσι και η Πραλάγια, όπως η ημέρα αποτελείται από δώδεκα ώρες έτσι και η νύχτα. Μπορούμε να πούμε ότι επειδή εμείς κοιμόμαστε κατά την διάρκεια της νύχτας και χάνουμε την αίσθηση του χρόνου, ότι γι’ αυτό οι ώρες δεν περνάνε; Η Πραλάγια είναι η «Νύχτα» μετά την Μανβανταρική «Ημέρα». Δεν υπάρχει κανείς εκεί και η συναίσθηση κοιμάται και ξεκουράζεται. Αλλά από τότε που υπάρχει η συναίσθηση, και είναι σε πλήρη δράση διαμέσου της Μανβαντάρα, και από τότε που ζούμε πλήρως την πραγματικότητα και αφού ο νόμος της αναλογίας και της περιοδικότητας είναι σταθερός, και έτσι συνεχίζει να είναι, κι αφού αυτός πρέπει να δρα εξίσου και στις δυο πλευρές, γιατί δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτή η φράση;

Ερ.: Μα πώς μπορεί να μετρηθεί η αιωνιότητα;

Απ.: Πιθανώς η ερώτηση να ξεπηδά λόγω της γενικής παρεξήγησης του όρου «Αιωνιότητα». Εμείς οι Δυτικοί είμαστε αρκετά ανόητοι να κάνουμε υποθέσεις σχετικά με αυτό το οποίο δεν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος, και φανταζόμαστε ότι οι αρχαίοι έπρεπε να έχουν κάνει το ίδιο. Αυτοί, όμως δεν το έκαναν, διότι κανείς φιλόσοφος στον παλιό καιρό δεν εξέλαβε την «Αιωνιότητα» με την έννοια της, χωρίς αρχή και χωρίς τέλος, διάρκειας. Ούτε οι Αιώνες των Ελλήνων ούτε οι «Naroses» οδηγούν σε αυτήν την σημασία. Στην πραγματικότητα, δεν είχαν λέξη που να συνδέεται με αυτήν την λεπτεπίλεπτη έννοια. Το Παραμπράχμα, το Άιν-Σοφ και το Ζερβάνα-Άκεμε της Αβέστα μόνο αναπαριστάνουν την Αιωνιότητα. Όλες οι άλλες περίοδοι είναι πεπερασμένες και αστρονομικές, βασισμένες στα τροπικά έτη και σε άλλους κολοσσιαίους κύκλους. Η λέξη Αιών, η οποία στην Βίβλο μεταφράζεται ως Αιωνιότητα, σημαίνει όχι μόνο μια πεπερασμένη περίοδο αλλά επίσης έναν άγγελο και ένα ον.

Ερ.: Αλλά δεν είναι σωστό να πούμε ότι στην Πραλάγια επίσης υπάρχει η «Μεγάλη Πνοή»;

Απ.: Σίγουρα: διότι η «Μεγάλη Πνοή» είναι ασταμάτητη και είναι, ας το πούμε έτσι, το παγκόσμιο και αιώνιο αεικίνητο ;

Ερ.: Αν είναι αδύνατο να την διαιρέσεις έτσι σε περιόδους τότε λόγω αυτού καταργείται η ιδέα της απόλυτης και πλήρους ανυπαρξίας. Μοιάζει κάπως ασύμβατο ότι κάθε «αριθμός» από περιόδους θα μπορούσε να εκφραστεί, αν και ένας θα μπορούσε να εκφράσει τόσες πολλές εκπνοές και εισπνοές της «Μεγάλης Πνοής».

Απ.: Αυτό θα έκανε να απομακρυνθεί η ιδέα μιας απόλυτης Ηρεμίας, δεν ήταν αυτή η απολυτότητα της Ηρεμίας αντιμαχόμενη με την Απολυτότητα της Κίνησης. Επομένως η μια έκφραση είναι τόσο καλή όσο και η άλλη. Υπάρχει ένα θαυμάσιο ποίημα για την Πραλάγια, γραμμένο από έναν πολύ αρχαίο Ρίσι, ο οποίος συγκρίνει την κίνηση της Μεγάλης Πνοής στην διάρκεια της Πραλάγια με τις ρυθμικές κινήσεις του Ωκεανού του Ασυνειδήτου.

Ερ.: Η δυσκολία είναι όταν η λέξη «αιωνιότητα» χρησιμοποιείται αντί της λέξης «Αιών».

Απ.: Γιατί θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε μια Ελληνική λέξη όταν υπάρχει μια πιο οικεία έκφραση, ειδικά όταν έχει επεξηγηθεί τόσο πολύ, στην Μυστική Δοξασία; Εσείς μπορείτε να την αποκαλείτε ως σχετική, ή μια Μανβανταρική και μία Πραλαγιακή αιωνιότητα, αν σας αρέσει.

Ερ.: Είναι η σχέση της Πραλάγια και της Μανβαντάρα ακριβώς ανάλογη με την σχέση ύπνου και εγρήγορσης;

Απ.: Κατά μία ιδιαίτερη έννοια μόνο. Κατά την διάρκεια του ύπνου όλοι υπάρχουμε προσωπικά κι ατομικά ακόμη κι αν κοιμόμαστε και μπορεί να είμαστε χωρίς συναίσθηση αυτής της ζωής. Αλλά κατά την διάρκεια της Πραλάγια κάθε τι ξεχωριστό, όπως κάθε μονάδα εξαφανίζεται από τον φαινομενικό κόσμο και συγχωνεύεται, ή μάλλον μεταφέρεται μέσα στο νοούμενο Ένα. Επομένως de facto υπάρχει μια μεγάλη διαφορά.

Ερ.: Ο ύπνος έχει αποκληθεί η «σκοτεινή πλευρά της ζωής», θα μπορούσε η Πραλάγια να αποκληθεί η σκοτεινή πλευρά της Κοσμικής Ζωής;

Απ.: Θα μπορούσε να αποκληθεί έτσι. Η Πραλάγια είναι η διάλυση του ορατού μέσα στο αόρατο, του ετερογενούς μέσα στο ομοιογενές - ένας χρόνος ηρεμίας, επομένως. Ακόμη η κοσμική ύλη αν και ακατάστρεπτη μέσα στην ουσία της, πρέπει να έχει χρόνο ξεκούρασης και επιστρέφει στην Λάγια κατάστασή της. Το απόλυτο της όλο-περιεχόμενης ουσίας του Ενός πρέπει να φανερωθεί στο εαυτό του εξίσου στην ηρεμία και στην δράση.

Sloka (2) ΧΡΟΝΟΣ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΕ ΓΙΑΤΙ ΚΟΙΜΟΤΑΝ ΣΤΟ ΑΠΕΙΡΟ ΣΤΗΘΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ.

Ερ.: Ποια είναι η διαφορά μεταξύ Χρόνου και Διάρκειας;

Απ.: Η Διάρκεια είναι, δεν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος. Πώς μπορείς να αποκαλείς αυτό που δεν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος, Χρόνο; Η Διάρκεια είναι χωρίς αρχή και χωρίς τέλος, ο Χρόνος είναι πεπερασμένος.

Ερ.: Είναι τότε η Διάρκεια και ο Χρόνος οι αρχές του Απείρου και του Πέρατος, αντίστοιχα;

Απ.: Ο Χρόνος μπορεί να διαιρεθεί, η Διάρκεια, τουλάχιστον στην φιλοσοφία μας, δεν μπορεί. Ο Χρόνος είναι διαιρετός μέσα στην Διάρκεια - ή, όπως το θέτεις, το ένα είναι εντός του Χρόνου και της Διάρκειας, ενώ το άλλο είναι έξω κι από τα δύο.

Ερ.: Ο μόνος τρόπος που ένας μπορεί να προσδιορίσει τον Χρόνο είναι με την κίνηση της Γης.

Απ.: Αλλά εμείς μπορούμε επίσης να προσδιορίσουμε τον Χρόνο μέσα στις αντιλήψεις μας.

Ερ.: Την Διάρκεια, μάλλον;

Απ.: Όχι, τον Χρόνο, όσο για την Διάρκεια, είναι αδύνατο να την διαιρέσουμε ή να θέσουμε όρια μέσα της. Η Διάρκεια για μας είναι η μόνη αιωνιότητα, όχι σχετική, αλλά απόλυτη.

Ερ.: Μπορεί να ειπωθεί ότι η ουσιώδης ιδέα της Διάρκειας είναι η ύπαρξη;

Απ.: Όχι. Η ύπαρξη έχει περιορισμένες και καθορισμένες περιόδους, αν και η Διάρκεια, μην έχοντας αρχή και τέλος, είναι μια τέλεια αφηρημένη έννοια η οποία περιέχει τον Χρόνο. Η Διάρκεια είναι σαν τον Χώρο, ο οποίος είναι κι αυτός μια αφηρημένη έννοια, επίσης, και είναι εξίσου χωρίς αρχή και τέλος. Είναι μόνο μέσα στην συγκεκριμενοποίησή του και τον περιορισμό που γίνεται μια παράσταση και κάτι συγκεκριμένο. Φυσικά η απόσταση μεταξύ δύο σημείων αποκαλείται χώρος, αυτή μπορεί να είναι τεράστια ή μπορεί να είναι απειροελάχιστη, εντούτοις θα είναι πάντοτε χώρος. Αλλά όλες αυτές οι λεπτομερείς παρουσιάσεις είναι υποδιαιρέσεις στο σύνολο ιδεών του ανθρώπου. Στην πραγματικότητα ο Χώρος είναι αυτό που οι αρχαίοι αποκαλούσαν η Μία αόρατη και άγνωστη (τώρα ακατάληπτη) Θεότητα.

Ερ.: Τότε ο Χρόνος είναι ο ίδιος όπως ο Χώρος, όντας ένα στην αφηρημένη έννοια;

Απ.: Ως δύο αφαιρέσεις μπορούν να είναι ένα, αλλά αυτό θα ταίριαζε στην Διάρκεια και στο Αφαιρετικό Διάστημα μάλλον παρά στον Χρόνο και στον Χώρο.

Ερ.: Ο Χώρος είναι η αντικειμενική και ο Χρόνος η υποκειμενική πλευρά όλης της εκδήλωσης. Στην πραγματικότητα είναι τα μόνα χαρακτηριστικά του απείρου, αλλά τα χαρακτηριστικά είναι ίσως ένας ακατάλληλος όρος για να χρησιμοποιήσουμε καθόσον είναι, μιλώντας έτσι, συν-εκτεταμένοι με το άπειρο. Μπορεί, ωστόσο, να γίνει αντικειμενικό ότι αυτοί δεν είναι τίποτε παρά οι δημιουργίες της δικής μας διάνοιας, απλά οι μορφές στις οποίες δεν μπορούμε να επωφεληθούμε για την κατανόηση των πραγμάτων.

Απ.: Αυτό ακούγεται σαν μια διαφωνία με τους φίλους μας τους Υλό-Ιδεαλιστές, αλλά εμείς εδώ μιλάμε για τον νοούμενο και όχι για τον φαινομενικό κόσμο. Στην απόκρυφη κατήχηση ( δες Μυστική Δοξασία) ρωτάται: «Τι είναι αυτό που πάντα υπάρχει, το οποίο δεν μπορείς να φανταστείς ως μη ον , πες μου τι μπορεί να είναι;» Η απάντηση είναι - ο ΧΩΡΟΣ. Γιατί μπορεί να μην υπάρχει ένας μόνος άνθρωπος στο σύμπαν να τον σκεφτεί, ούτε ένα μάτι να τον δει, ούτε ένας εγκέφαλος να τον κατανοήσει, αλλά ο Χώρος ακόμη υπάρχει, πάντοτε υπήρχε και πάντοτε θα υπάρχει, και δεν μπορείς να το αλλάξεις.

Ερ.: Διότι, ίσως, δεν μπορούμε να απέχουμε από το να τον σκεπτόμαστε;

Απ.: Η σκέψη μας γι’ αυτό δεν έχει να κάνει τίποτε με την ερώτηση. Προσπάθησε, αντίθετα, αν μπορείς να φανταστείς κάτι αποκλείοντας τον Χώρο και σύντομα θα ανακαλύψεις την αδυναμία μιας τέτοιας κατανόησης. Ο Χώρος υπάρχει όπου δεν υπάρχει τίποτε άλλο και πρέπει να υπάρχει είτε το Σύμπαν είναι ένα απόλυτο κενό ή ένα πλήρες Όλον.

Ερ.: Οι σύγχρονοι φιλόσοφοι έχουν καταλήξει σε αυτό, ότι ο χώρος και ο χρόνος δεν είναι τίποτε άλλο παρά χαρακτηριστικά, τίποτε άλλο παρά συμπτώσεις.

Απ.: Και θα μπορούσαν να έχουν δίκαιο, αν ήταν η αναγωγή τους ο καρπός της αληθινής επιστήμης και όχι της ζωής που το αποτέλεσμα της είναι η Αβίντγια και η Μαγιά. Εμείς βρίσκουμε, επίσης, τον Μπούντχα να λέει ότι και η Νιρβάνα μετά από όλα αυτά δεν είναι παρά Μαγιά, ή μια ψευδαίσθηση, αλλά ο Κύριος Μπούντχα βασίζει ό,τι λέει στην γνώση, όχι στον συλλογισμό.

Ερ.: Αλλά είναι ο αιώνιο